> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://opendigitransform.gitbook.io/home/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://opendigitransform.gitbook.io/home/tim-hieu-ve-mo/du-lieu-and-chinh-phu-mo/5-khuyen-nghi-chien-luoc-de-xay-dung-chinh-phu-so-tai-viet-nam-bai-hoc-tu-cac-cuong-quoc-govtech.md).

# 5 Khuyến nghị Chiến lược để Xây dựng Chính phủ số tại Việt Nam: Bài học từ các Cường quốc GovTech

#### 1. Mở đầu: Kỷ nguyên GovTech và Cơ hội cho Việt Nam

GovTech, hay Công nghệ Chính phủ, đại diện cho một cách tiếp cận toàn chính phủ đối với hiện đại hóa khu vực công, đặt con người lên hàng đầu, theo triết lý của Ngân hàng Thế giới (World Bank). Xây dựng chính phủ số đã trở thành một ưu tiên quốc gia quan trọng trong bối cảnh các xu hướng lớn toàn cầu đang định hình lại thế giới, bao gồm việc số hóa nhanh chóng các dịch vụ và sự tích hợp ngày càng sâu rộng của Trí tuệ Nhân tạo (AI), như được nhấn mạnh trong *Khảo sát Chính phủ điện tử của Liên Hợp Quốc năm 2024* (*UN E-Government Survey 2024*).

Trong bối cảnh này, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ vượt bậc. Theo *Khảo sát Chính phủ điện tử 2024*, Việt Nam đã chính thức vươn lên từ nhóm có Chỉ số Phát triển Chính phủ điện tử (EGDI) "Cao" sang nhóm "Rất Cao". Thành tựu này không chỉ là một sự công nhận quốc tế mà còn tạo ra một nền tảng vững chắc. Đây là thời điểm then chốt để Việt Nam không chỉ học hỏi mà còn vượt qua các mô hình hiện có, kiến tạo một mô hình chính phủ số độc đáo, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm, khẳng định vị thế tiên phong trong khu vực.

<figure><img src="https://3257166387-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2FPnZsxy7l7mT5tI8Y6HMc%2Fuploads%2Fa2oFILjxXJ86XdoqJeOx%2Fimage.png?alt=media&amp;token=b330deef-1c4e-43a7-97c9-1140ca58ca87" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

#### 2. Phân tích các Mô hình Tiên phong: Singapore, Estonia, và Ấn Độ

**Singapore: Lãnh đạo Tập trung và Hệ sinh thái Sáng tạo**

Mô hình của Singapore nổi bật với vai trò lãnh đạo tập trung và quyết liệt. Năm 2016, quốc gia này đã thành lập Cơ quan GovTech (GovTech Agency) để dẫn dắt quá trình chuyển đổi số toàn diện. Các sáng kiến trọng điểm như chiến lược "Quốc gia Thông minh" (Smart Nation) và nền tảng "Những khoảnh khắc cuộc đời" (Moments of Life) đã cho thấy hiệu quả vượt trội. Nền tảng này tích hợp các dịch vụ công xoay quanh những sự kiện quan trọng trong cuộc đời của người dân, mang lại trải nghiệm liền mạch và lấy người dùng làm trung tâm. Bài học cho Việt Nam là tầm quan trọng của một cơ quan đầu ngành có thực quyền, đủ khả năng phá vỡ các rào cản liên bộ và thực thi một tầm nhìn kỹ thuật số quốc gia thống nhất.

**Estonia: Nền tảng Mở và Niềm tin Số**

Thành công của Estonia được xây dựng trên hai trụ cột chính: hệ thống định danh điện tử (e-identity) nền tảng và nền tảng trao đổi dữ liệu mã nguồn mở X-Road. X-Road đảm bảo khả năng tương tác an toàn giữa gần 1.000 cơ quan nhà nước và tư nhân, phá vỡ các rào cản dữ liệu. Cách tiếp cận của Estonia còn được củng cố bởi một nền tảng pháp lý vững chắc, trong đó quyền truy cập Internet được hiến định là một quyền của công dân, tạo ra một môi trường tin cậy cho các giao dịch số. Kinh nghiệm của Estonia nhấn mạnh rằng đầu tư vào các nền tảng mở, có khả năng tương tác ngay từ đầu là yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin và tạo ra một hệ sinh thái dịch vụ công-tư hiệu quả.

**Ấn Độ: Quy mô Dân số và Hạ tầng số Công cộng (DPI)**

Mô hình India Stack của Ấn Độ là một ví dụ điển hình về việc xây dựng hạ tầng số công cộng (DPI) ở quy mô dân số lớn. Đây là một tập hợp các Giao diện Lập trình Ứng dụng (API) mở và các tài sản số công cộng phục vụ cho các chức năng cốt lõi bao gồm định danh (Aadhaar), trao đổi dữ liệu và thanh toán. Aadhaar hiện là hệ thống nhận dạng sinh trắc học lớn nhất thế giới, là nền tảng cho phép hàng tỷ người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ tài chính và xã hội một cách bao trùm. Bài học từ Ấn Độ là sức mạnh của việc xây dựng Hạ tầng số Công cộng (DPI) ở quy mô lớn để thúc đẩy bao trùm tài chính và xã hội, mang lại dịch vụ thiết yếu cho hàng tỷ người dân.

#### 3. Năm Khuyến nghị Chiến lược cho Việt Nam

Từ sự thành công của India Stack trong việc cung cấp dịch vụ ở quy mô dân số, mô hình nền tảng mở X-Road của Estonia, và vai trò dẫn dắt của GovTech Agency Singapore, chúng ta có thể rút ra năm khuyến nghị chiến lược có tính thực tiễn cao, được điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh của Việt Nam, nhằm đẩy nhanh quá trình xây dựng một chính phủ số hiệu quả, minh bạch và bền vững.

**Khuyến nghị 1: Tập trung nguồn lực quốc gia vào việc xây dựng các khối Hạ tầng số Công cộng (DPI) có thể tái sử dụng**

Thay vì phát triển các ứng dụng riêng lẻ, manh mún cho từng cơ quan, Việt Nam nên tập trung nguồn lực vào việc xây dựng các khối hạ tầng nền tảng có thể tái sử dụng. Cách tiếp cận này hiệu quả và bền vững hơn trong dài hạn.

*Khảo sát Chính phủ điện tử 2024* của LHQ định nghĩa Hạ tầng số Công cộng (DPI) là sự kết hợp của các thành phần cốt lõi: định danh số, hệ thống thanh toán và cơ chế trao đổi dữ liệu. Tầm quan trọng của DPI đã được công nhận ở cấp độ toàn cầu, thể hiện qua việc Liên Hợp Quốc đã khởi động 'Sáng kiến Tác động Cao về Hạ tầng số Công cộng' vào năm 2023 để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trên toàn thế giới. Các mô hình thành công như India Stack của Ấn Độ và X-Road của Estonia là những minh chứng rõ ràng. Việc xây dựng một DPI vững chắc sẽ tạo ra một nền tảng chung để cả khu vực công và tư nhân có thể cùng nhau đổi mới, thúc đẩy một hệ sinh thái số sôi động và cạnh tranh.

**Khuyến nghị 2: Thiết lập một Cơ quan Dẫn dắt Chuyển đổi số với Thẩm quyền Rõ ràng**

Chuyển đổi số đòi hỏi một cách tiếp cận toàn chính phủ, và điều này không thể thực hiện được nếu thiếu một cơ quan điều phối trung tâm có đủ thẩm quyền để phá vỡ các "ốc đảo" thể chế. Các mô hình quốc tế thành công đã chứng minh điều này. Dịch vụ Kỹ thuật số Chính phủ (GDS) của Vương quốc Anh, thành lập năm 2011, và Cơ quan GovTech của Singapore, thành lập năm 2016, là những ví dụ điển hình. Thành công của Singapore trong việc triển khai các dịch vụ tích hợp như 'Moments of Life' là minh chứng trực tiếp cho hiệu quả của mô hình này.

Cơ quan này sẽ có chức năng cốt lõi là điều phối các nỗ lực quốc gia, thực thi các tiêu chuẩn chung về công nghệ và dữ liệu, đồng thời đảm bảo một cách tiếp cận nhất quán, đồng bộ trên toàn bộ hệ thống chính quyền trong quá trình chuyển đổi số.

**Khuyến nghị 3: Thúc đẩy một Hệ sinh thái Mở để Tăng cường Linh hoạt và Minh bạch**

Việt Nam nên ưu tiên phát triển một hệ sinh thái mở dựa trên mã nguồn mở (open-source software), dữ liệu mở (open data), và API mở (open APIs). Cách tiếp cận này giúp tránh sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất (vendor lock-in), giảm chi phí, và tăng cường tính minh bạch cũng như sự tin cậy của người dân.

* *Mã nguồn mở (Open Source):* Các quốc gia GovTech hàng đầu như Singapore sử dụng mã nguồn mở để thúc đẩy đổi mới, ví dụ như nền tảng OpenCerts. Theo Ngân hàng Thế giới, hơn 800 cơ quan chính phủ trên 55 quốc gia hiện có tài khoản trên GitHub để tiếp cận nhân tài và hợp tác phát triển.
* *Dữ liệu mở (Open Data):* *Khảo sát Chính phủ điện tử 2024* cho thấy 81% các quốc gia đã có cổng Dữ liệu Mở của Chính phủ (OGD). Theo Chương trình Phát triển LHQ (UNDP), OGD thúc đẩy việc hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng và tăng cường trách nhiệm giải trình của chính phủ.
* *API mở (Open APIs):* API mở hoạt động như những 'khối Lego' kỹ thuật số được tiêu chuẩn hóa. Chúng cho phép các cơ quan nhà nước và cả khu vực tư nhân kết nối và 'lắp ráp' các chức năng có sẵn (ví dụ: xác thực danh tính, thực hiện thanh toán) để nhanh chóng tạo ra dịch vụ mới mà không cần phải xây dựng lại mọi thứ từ đầu. Cách tiếp cận này phá vỡ các hệ thống độc quyền, thúc đẩy tốc độ sáng tạo và giảm đáng kể chi phí phát triển.

**Khuyến nghị 4: Đầu tư chiến lược vào các "Yếu tố Bổ trợ Tương tự" (Analog Complements)**

Công nghệ tự nó không đủ để đảm bảo thành công cho chuyển đổi số. Báo cáo Phát triển Thế giới (WDR) 2016 của Ngân hàng Thế giới đã nhấn mạnh tầm quan trọng của các "yếu tố bổ trợ tương tự" (analog complements). Đây là những yếu tố phi công nghệ nhưng lại có vai trò quyết định.

***Nâng cao Kỹ năng số cho Công chức và Người dân***

Đầu tư vào năng lực số cho cả công chức và người dân là điều kiện tiên quyết. *Khảo sát Chính phủ điện tử 2024* đã lần đầu tiên đưa vào chỉ số phụ về "năng lực chính phủ điện tử" (EGl) để đo lường khả năng của người dân trong việc tận dụng các dịch vụ số. Các quốc gia như Canada cũng đã xác định việc xây dựng một "lực lượng lao động số" là một ưu tiên chiến lược.

***Cải cách Thể chế và Quy trình***

Để tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ, các quy trình và thể chế quản trị cần phải được cải cách để trở nên linh hoạt và đáp ứng nhanh hơn. Việc số hóa các quy trình cũ kỹ sẽ không mang lại hiệu quả; thay vào đó, cần phải tái thiết kế quy trình để phù hợp với môi trường số.

**Khuyến nghị 5: Xây dựng Chiến lược Quốc gia về Trí tuệ Nhân tạo (AI) với Khung Đạo đức Vững chắc**

Việt Nam cần một chiến lược quốc gia chủ động về AI, cân bằng giữa việc thúc đẩy đổi mới và quản lý rủi ro. Trọng tâm của chiến lược này phải là một khung đạo đức vững chắc, dựa trên các nguyên tắc như minh bạch, công bằng, trách nhiệm giải trình và sự giám sát của con người.

Để thử nghiệm an toàn, cơ chế "hộp cát pháp lý" (regulatory sandboxes) là một công cụ thực tiễn hiệu quả. *Phụ lục về AI của Khảo sát Chính phủ điện tử 2024* ghi nhận các quốc gia như Tây Ban Nha và Singapore đã sử dụng hộp cát pháp lý để thử nghiệm các ứng dụng AI. Ngoài ra, việc xây dựng một lớp quản trị cho AI, chẳng hạn như "lớp đánh giá và minh bạch AI", sẽ giúp biến "hộp đen" AI thành một "hộp kính" minh bạch, cho phép công dân và các cơ quan giám sát có thể xem xét, đặt câu hỏi và điều chỉnh hành vi của các hệ thống AI. Điều này phù hợp với khái niệm xây dựng một 'lớp quản trị chủ quyền' (sovereign governance layer) cho AI, bao gồm các quy tắc được mã hóa, cơ chế kiểm toán và các quy trình khắc phục, đảm bảo rằng nhà nước luôn giữ quyền kiểm soát cuối cùng đối với các hệ thống tự động.

#### 4. Kết luận: Xây dựng Nền tảng cho một Việt Nam Số Bền vững

Để tiếp tục hành trình chuyển đổi số và phát huy những thành tựu đã đạt được, Việt Nam cần một lộ trình chiến lược rõ ràng. Năm khuyến nghị trên đây tạo thành một khuôn khổ hành động toàn diện:

1. Xây dựng Hạ tầng số Công cộng (DPI) có thể tái sử dụng.
2. Thiết lập một Cơ quan Dẫn dắt Chuyển đổi số có thẩm quyền.
3. Thúc đẩy một Hệ sinh thái Mở (mã nguồn mở, dữ liệu mở, API mở).
4. Đầu tư vào các "Yếu tố Bổ trợ Tương tự" (kỹ năng và thể chế).
5. Xây dựng Chiến lược Quốc gia về AI với khung đạo đức vững chắc.

Bằng cách thực hiện các chiến lược này, Việt Nam không chỉ có cơ hội áp dụng các thông lệ tốt nhất thế giới mà còn có thể trở thành một quốc gia tiên phong về chính phủ số. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một chính phủ hiệu quả hơn, bao trùm hơn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân trong kỷ nguyên số.